Khoai lang tím Nhật là cây trồng được nhiều nông hộ ưa chuộng nhờ củ đẹp, vị ngọt bùi. Nhưng cứ vào vụ thu hoạch rộ, nhiều nơi lại lo chuyện giá. Làm sao để khoai lang tím Nhật có đầu ra ổn định? Bài này gợi ý vài hướng đã được nhiều nơi áp dụng.
Khoai lang tím Nhật được trồng nhiều ở đâu
Khoai lang tím Nhật được trồng ở nhiều địa phương, từ đồng bằng sông Cửu Long đến các vùng đất cát, đất thịt nhẹ ở miền Trung và Đông Nam Bộ. Cây ưa đất tơi xốp, thoát nước tốt, thời gian sinh trưởng khoảng vài tháng tùy giống và vùng.
Vì dễ trồng và có thị trường xuất khẩu, nhiều hộ đổ xô mở rộng diện tích. Cũng chính chuyện này tạo nguy cơ cung vượt cầu ở một số vụ.
Vì sao giá khoai lang hay lên xuống thất thường
Giá nông sản thay đổi theo cung và cầu. Khi nhiều hộ cùng thu hoạch, thương lái có cơ hội ép giá. Củ khoai không đồng đều kích cỡ, có vết nứt hay sâu cũng bị loại và phải bán rẻ.
Một nguyên nhân khác là nhiều hộ bán không có hợp đồng, chỉ thỏa thuận miệng. Khi thị trường đổi chiều, người trồng chịu thiệt đầu tiên. Vì thế, đầu ra cần được tính trước khi xuống giống chứ không phải đến lúc đào củ mới tìm người mua.
Liên kết tiêu thụ qua hợp tác xã và doanh nghiệp
Cách phổ biến nhất là hợp tác xã gom hàng và ký hợp đồng với doanh nghiệp thu mua. Hợp đồng nêu rõ số lượng, tiêu chuẩn, thời điểm giao và giá hoặc cách tính giá. Nhờ vậy nông hộ bớt phụ thuộc thương lái nhỏ lẻ.
Muốn liên kết bền, hai bên phải giữ chữ tín. Hộ giao đúng chất lượng, doanh nghiệp thu mua đúng cam kết. Nếu bạn đang cân nhắc tham gia, hãy đọc ưu và nhược điểm của hợp tác xã để biết cần hỏi gì trước khi góp công góp sức.
Chuẩn hóa chất lượng để vào siêu thị và xuất khẩu
Đầu ra tốt cần củ đồng đều. Muốn vậy, các hộ nên dùng cùng giống sạch bệnh, cùng quy trình bón phân, tưới nước và thu hoạch. Sau thu hoạch cần phân loại theo kích cỡ, rửa sạch hoặc để khô theo yêu cầu người mua, đóng gói đúng quy cách.
Để vào kênh siêu thị và xuất khẩu, vùng trồng thường cần chứng nhận sản xuất an toàn và mã vùng trồng. Bài VietGAP là gì giải thích khung tiêu chuẩn cơ bản. Yêu cầu cụ thể của từng thị trường có thể thay đổi, nên hãy hỏi doanh nghiệp thu mua và cơ quan chuyên môn tại tỉnh, hoặc xem hướng dẫn tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Chế biến sâu để bớt phụ thuộc mùa vụ
Củ nhỏ, củ xấu mã không nhất thiết phải bán rẻ. Chúng có thể được sấy, làm bột, làm bánh hoặc đóng gói chế biến sẵn. Sản phẩm chế biến để được lâu, bán quanh năm và có giá trị cao hơn củ tươi.
Làm chế biến sâu đòi hỏi vốn, đăng ký cơ sở và kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm. Hợp tác xã nhỏ có thể bắt đầu từ sơ chế, sấy lát, rồi mở rộng khi đã có thị trường. Đừng đầu tư máy móc lớn khi chưa chắc đầu ra.
Tóm gọn lại, để khoai lang tím Nhật có đầu ra ổn định, bà con cần ba việc: liên kết để bán chung, giữ chất lượng đồng đều và tìm cách tạo thêm giá trị cho phần củ khó bán. Thêm nhiều bài về đầu ra khác ở chuyên mục Thị trường nông sản.
Kinh nghiệm giảm rủi ro cho người trồng khoai
Người trồng khoai nên tránh phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Hãy tìm hiểu giá và nhu cầu trước khi xuống giống. Nếu có thể, ký hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp hoặc hợp tác xã trước vụ.
Ngoài ra, nên chia thời vụ để không thu hoạch dồn vào cùng một lúc. Cách này giúp tránh cảnh dư thừa hàng loạt khiến giá giảm.
Bảo quản sau thu hoạch
Khoai sau khi đào cần được phơi ráo và phân loại. Củ bị trầy, nứt nên tách riêng để tránh thối lan. Nơi bảo quản phải khô ráo, thoáng mát.
Bảo quản tốt giúp bạn không phải bán gấp khi giá thấp. Bạn có thêm thời gian chờ thời điểm thuận lợi hoặc thương lượng với người mua.
Điều cốt lõi là coi việc bán hàng quan trọng ngang với việc trồng trọt. Khi sản phẩm đồng đều, nguồn gốc rõ và có đối tác ổn định, người trồng khoai sẽ chủ động hơn nhiều trước biến động thị trường.
Đa dạng thị trường cho củ khoai
Ngoài bán tươi, khoai lang có thể phục vụ nhiều nhu cầu khác. Có nơi sấy khô, nướng đóng gói hoặc làm bột để tăng giá trị. Mỗi hướng đi có yêu cầu riêng về công nghệ và vốn.
Người trồng nên tìm hiểu thị trường trước khi đầu tư. Hợp tác với doanh nghiệp chế biến là cách giảm rủi ro.
Hãy bắt đầu với sản phẩm đơn giản, kiểm tra phản hồi khách hàng rồi mới mở rộng.