VietGAP là gì mà nhiều hợp tác xã và nông hộ nhắc tới khi muốn bán rau, trái cây, thịt vào siêu thị? Bài này giải thích bằng lời thường và đi qua các bước đăng ký để bạn hình dung công việc phải làm.
VietGAP là gì
VietGAP là viết tắt của Vietnamese Good Agricultural Practices, nghĩa là thực hành sản xuất nông nghiệp tốt theo tiêu chuẩn Việt Nam. Đây là bộ nguyên tắc nhằm sản xuất sản phẩm an toàn, bảo vệ môi trường, bảo đảm sức khỏe người lao động và truy xuất được nguồn gốc.
VietGAP có các bộ tiêu chuẩn cho trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. Nội dung và thủ tục có thể được cập nhật, vì vậy bà con nên đối chiếu văn bản mới nhất của cơ quan quản lý nông nghiệp trước khi làm hồ sơ.
VietGAP khác GlobalGAP và hữu cơ thế nào
VietGAP là tiêu chuẩn của Việt Nam. GlobalGAP là tiêu chuẩn quốc tế, thường được các nhà nhập khẩu lớn yêu cầu. Cả hai đều tập trung vào quy trình sản xuất an toàn và có điểm tương đồng, nhưng yêu cầu chi tiết khác nhau.
Hữu cơ lại là một hướng khác. Hữu cơ hạn chế gần như toàn bộ đầu vào hóa học, còn VietGAP cho phép dùng vật tư theo danh mục và quy trình quy định. Bạn có thể đọc thêm về hướng này trong bài lợi ích của canh tác nông nghiệp hữu cơ.
Các nhóm yêu cầu chính của VietGAP
Dù khác nhau theo ngành, các yêu cầu thường xoay quanh vài nhóm.
- Đánh giá và chọn vùng sản xuất: đất, nước, môi trường xung quanh.
- Giống, vật tư đầu vào: nguồn gốc rõ ràng, dùng đúng danh mục và liều lượng.
- Quy trình canh tác hoặc chăn nuôi: chăm sóc, phòng trừ dịch hại, thú y.
- Thu hoạch, sơ chế, bảo quản: vệ sinh, tránh nhiễm chéo.
- Quản lý chất thải và bảo vệ môi trường.
- Người lao động: tập huấn, bảo hộ, điều kiện làm việc.
- Ghi chép, lưu hồ sơ và truy xuất nguồn gốc.
Phần ghi chép thường là chỗ nông hộ thấy khó nhất, nhưng cũng là chỗ tạo ra giá trị khi bán hàng.
Quy trình đăng ký chứng nhận
Các bước chung thường gồm như sau. Trước hết, hộ hoặc hợp tác xã tập huấn và chuẩn bị điều kiện sản xuất theo tiêu chuẩn. Tiếp đó, họ chọn tổ chức chứng nhận được công nhận và nộp hồ sơ đăng ký. Tổ chức chứng nhận đến đánh giá tại vùng sản xuất, có thể lấy mẫu kiểm nghiệm. Nếu đạt, hộ được cấp giấy chứng nhận có thời hạn nhất định.
Đơn vị nào được phép chứng nhận và thủ tục cụ thể ở từng địa phương có thể khác. Bà con nên hỏi chi cục trồng trọt, chăn nuôi hoặc thủy sản tại tỉnh mình, đồng thời tra cứu thông tin tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Chi phí và thời hạn chứng nhận
Chi phí gồm tập huấn, cải tạo điều kiện sản xuất, kiểm nghiệm mẫu và phí chứng nhận. Mức cụ thể phụ thuộc quy mô, loại sản phẩm và tổ chức chứng nhận, nên chúng tôi không nêu con số. Nông hộ nhỏ lẻ thường chọn đăng ký theo nhóm hoặc qua hợp tác xã để chia sẻ chi phí.
Giấy chứng nhận có thời hạn và cần được đánh giá giám sát định kỳ. Hãy hỏi rõ thời hạn, chu kỳ giám sát và chi phí tái đánh giá ngay từ lúc đăng ký.
Kinh nghiệm giữ chứng nhận VietGAP lâu dài
Chứng nhận không phải tấm giấy treo tường. Muốn giữ được, cần duy trì kỷ luật hằng ngày. Ghi sổ nhật ký đầy đủ. Lưu hóa đơn mua vật tư. Cất thuốc, phân ở kho riêng. Tập huấn nhắc lại cho người làm.
Chứng nhận cũng nên đi cùng truy xuất nguồn gốc để người mua kiểm tra được sản phẩm. Hãy đọc bài hiểu đúng về truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông nghiệp để biết cách kết nối hai việc này. Nhiều bài về sản xuất sạch khác có trong chuyên mục Canh tác sạch.
Hồ sơ và giấy tờ nên chuẩn bị
Khi đăng ký VietGAP, bạn cần chuẩn bị hồ sơ về cơ sở sản xuất. Đó là thông tin về diện tích, loại cây, nguồn nước, loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đang dùng. Bản đồ khu sản xuất cũng thường được yêu cầu.
Ngoài ra, bạn cần có sổ nhật ký sản xuất ghi chép đầy đủ từng công việc. Đơn vị đánh giá sẽ đối chiếu sổ này với thực tế ngoài vườn.
Lỗi thường làm trượt đánh giá
Lỗi phổ biến là sổ sách ghi thiếu hoặc ghi sau khi đã làm quá lâu. Một lỗi khác là cất giữ thuốc, phân bón lẫn lộn trong nhà kho. Khu vực chứa phải riêng biệt, có nhãn rõ ràng.
Người lao động cũng cần được hướng dẫn về an toàn, như rửa tay và dùng đồ bảo hộ khi phun thuốc. Nên tập huấn trước đợt đánh giá để mọi người nắm yêu cầu.
Để chắc chắn, hãy liên hệ cơ quan nông nghiệp địa phương hoặc tổ chức chứng nhận được công nhận. Họ sẽ hướng dẫn thủ tục theo quy định hiện hành, vì chi tiết có thể được cập nhật theo thời gian.